Sáng kiến trẻ em năm 2026: Trao cơ hội để trẻ em tạo nên những thay đổi tích cực

Với chủ đề “Trẻ em với môi trường sống an toàn, lành mạnh”, Sáng kiến Trẻ em năm 2026 do Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam triển khai đã ghi nhận sự tham gia của 73 trẻ em với 11 sáng kiến, đến từ Hà Nội, Đà Nẵng, Phú Thọ và Quảng Ninh. Không chỉ mang đến những ý tưởng sáng tạo, các sáng kiến còn cho thấy một bước tiến đáng ghi nhận trong việc thúc đẩy quyền tham gia của trẻ em, khi các em được khuyến khích nhận diện những vấn đề mình quan tâm, đề xuất giải pháp và tham gia triển khai các hoạt động tại trường học, gia đình và cộng đồng.

Từ tiếng nói của trẻ đến những sáng kiến vì cộng đồng

Sáng kiến Trẻ em năm 2026 hướng tới ba mục tiêu: nâng cao nhận thức của trẻ em và cộng đồng về quyền trẻ em; tăng cường năng lực, đặc biệt là quyền tham gia của trẻ; đồng thời thu thập ý kiến và hỗ trợ trẻ em thực hiện các sáng kiến nhằm giải quyết những vấn đề các em quan tâm.

So với năm 2025, vòng chung kết chương trình năm nay có sự gia tăng rõ rệt cả về số lượng trẻ em và số lượng sáng kiến. 73 trẻ em tham gia, tăng 2,5 lần so với 29 trẻ em năm 2025; số lượng sáng kiến tăng từ 8 lên 11. Đáng chú ý, thành phần tham gia có trẻ em dân tộc Sán Dìu, Mường, Thái và Cao Lan, góp phần mang đến những góc nhìn đa dạng từ các địa bàn và cộng đồng khác nhau.

11 sáng kiến tập trung vào bốn nhóm chủ đề: An toàn, phòng chống tai nạn thương tích; Tái chế và quản lý rác thải; An toàn trên môi trường mạng; Du lịch xanh và bảo tồn văn hóa. Các sáng kiến bám sát những vấn đề gần gũi với cuộc sống của trẻ như an toàn giao thông, môi trường, sức khỏe tinh thần, bạo lực học đường, công nghệ số và gìn giữ văn hóa.

Những ý tưởng nhỏ, những thay đổi thiết thực

Ở nhóm An toàn, phòng chống tai nạn thương tích, sáng kiến “Con đường an toàn – Chắp cánh ước mơ” của Trường THCS Ngọc Thanh, tỉnh Phú Thọ, được trao Giải Sáng kiến ý tưởng sáng tạo xuất sắc về phòng chống tai nạn thương tích. Sáng kiến hướng tới xây dựng bản đồ số tuyến đường an toàn và truyền thông về con đường an toàn tới trường.

Bên cạnh đó, sáng kiến “Vòng tay bạn bè – Lớp học không bạo lực” của Trường THCS Tô Hoàng, Hà Nội, nhận Giải Triển vọng ý tưởng truyền thông lan tỏa về môi trường học tập không bạo lực, với các hoạt động như xây dựng “Hiệp ước lớp học an toàn” và “Góc lời nói tích cực”. Sáng kiến “Cùng em sử dụng điện an toàn, tiết kiệm để bảo vệ môi trường” của Nhóm Hiệp sĩ an toàn điện, thuộc LCH Quảng Ninh, cũng là một sáng kiến tập trung vào kỹ năng tự bảo vệ trẻ em trước những nguy cơ từ điện.

Ở nhóm Tái chế và quản lý rác thải, sáng kiến “Biến rác thải thành không gian học tập xanh” của Trường THCS Ngọc Thanh, tỉnh Phú Thọ, nhận Giải Sáng kiến xuất sắc về tái chế, xây dựng môi trường xanh. Sáng kiến “Re-green station: trạm vật lý thu gom và kiểm soát rác thải” của Nhóm Đại sứ xanh Re-green, thuộc Trường THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm, xã Nam Phước, thành phố Đà Nẵng, và “Tái sinh nhựa – Gìn giữ muôn loài” của Nhóm Eco Bloom, thuộc LCH Quảng Ninh, cùng nhận Giải Triển vọng truyền thông lan tỏa về tái chế, xây dựng môi trường xanh.

Trong nhóm An toàn trên môi trường mạng, “Lá chắn công nghệ – Số hóa yêu thương – Đẩy lùi bạo lực” của Nhóm The Anchor, thuộc Trường THCS Cao Bá Quát, Hà Nội, được trao Giải Gương mặt cá nhân tiêu biểu cho trưởng nhóm. “Lá chắn số” của Nhóm Thủ lĩnh số Ngọc Thanh, thuộc Trường THCS Ngọc Thanh, tỉnh Phú Thọ, và “Cùng em làm chủ AI” của Nhóm Safe Prompt Team, thuộc LCH Quảng Ninh, nhận Giải Triển vọng truyền thông lan tỏa về an toàn môi trường mạng. Các sáng kiến thể hiện sự chủ động của trẻ trong việc xây dựng môi trường số an toàn, từ mô hình “Gối ôm tâm sự” đến khảo sát, tập huấn về nguy cơ và hướng dẫn sử dụng AI.

Ở nhóm Du lịch xanh và bảo tồn văn hóa, “Đại sứ du lịch trẻ Quảng Ninh” của LCH Quảng Ninh nhận Giải Sáng kiến xuất sắc góp phần bảo vệ và phát triển môi trường bền vững. Sáng kiến “Local Voice: Đánh thức thanh âm di sản và ký ức văn hóa Phố Cổ” của Nhóm Local Voices, thuộc Trung tâm Trẻ em và Phát triển (CCD), góp thêm tiếng nói của trẻ em trong việc gìn giữ những giá trị văn hóa gắn với cộng đồng.

Khi trẻ em được trao quyền, cộng đồng có thêm những người tạo thay đổi

Điểm đáng ghi nhận của Sáng kiến Trẻ em năm 2026 không chỉ nằm ở số lượng hay các giải thưởng, mà ở quá trình trẻ em được trao cơ hội để tham gia vào những vấn đề liên quan trực tiếp đến cuộc sống của mình.

Theo đánh giá của Hội, các sáng kiến có tính sáng tạo, khả thi và bám sát thực tiễn; nhiều nhóm đã sử dụng hình thức truyền thông đồng đẳng, công nghệ, trò chơi, mô hình trải nghiệm, cuộc thi và các sản phẩm do chính trẻ em tạo ra. Sự tham gia và trao quyền cho trẻ được thể hiện khá rõ, đồng thời nhiều sáng kiến có tiềm năng tạo tác động thực tế và bền vững.

Đây cũng chính là giá trị cốt lõi của quyền tham gia: trẻ em không chỉ được lắng nghe mà còn được tạo điều kiện để cùng suy nghĩ, cùng quyết định và cùng hành động. Từ một tuyến đường đến trường, một lớp học, một viên pin đã qua sử dụng, một không gian mạng hay một nét văn hóa quê hương, các em đang cho thấy những vấn đề tưởng như rất gần gũi hoàn toàn có thể trở thành điểm khởi đầu cho những thay đổi tích cực.

Trong thời gian tới, Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam tiếp tục hỗ trợ các nhóm đạt giải triển khai hoạt động phù hợp, đồng thời tổ chức các khóa tập huấn kỹ năng về an toàn mạng, AI, sản phẩm truyền thông, sản phẩm tái chế và hướng dẫn kỹ thuật trong quá trình thực hiện sáng kiến. Đây là cơ sở để tiếp tục xây dựng những nhóm trẻ em nòng cốt, duy trì và phát huy tiếng nói, sáng kiến và năng lực hành động của trẻ em tại cộng đồng.

Trao quyền cho trẻ em hôm nay chính là tạo nền tảng để các em trở thành những công dân chủ động, trách nhiệm và góp phần kiến tạo một môi trường sống an toàn, lành mạnh, bền vững cho chính mình và cộng đồng.

Một số hình ảnh các nhóm tham gia trực tuyến vòng chung kết Sáng kiến trẻ em năm 2026: